Vatandaşların ihtiyaç duymuş oldukları hizmetleri etkin ve kaliteli bir şekilde sunmak, günümüzde devletin en önemli görevleri arasındadır. Bir hizmetin kamu hizmeti sayılabilmesi için en az iki koşulun gerçekleşmesi gerekir. Bunlardan biri, hizmetin kamuya yöneltilmiş ve kamuya yararlı olması; diğeri de hizmetin kamu kuruluşlarınca ya da ilgili kamu kuruluşunun sıkı gözetimi ve denetimi altında özel hukuk kişilerince (Sezer, 2008: 149) herkese sürekli ve düzenli olarak kamu hukuku hükümlerine göre verilmesidir (Yıldırım, 2007: 298).
Kamu hizmeti genel anlamda kamu görevlileri tarafından yürütülür. Kamu görevlileri kamu hizmeti görevini ifa ederken vuku bulan kazalar neticesinde ya sakat kalırlar ya da hayatlarını kaybedebilirler.
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 44 üncü maddesinin, “Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya duçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma gelen iştirakçilere (Malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır” hükmü ile genel olarak malullük tanımlaması yapılmıştır. Bahse konu hüküm ile malullük ile ifa edilen görev arasında bir illiyet bağı kurularak, kişinin malul sayılabilmesi çalışma ya da meslekte kazanma gücünün belli oranlarda kaybı yerine ortaya çıkan hastalık ya da engellilik halinin iştirakçinin vazifesini yapmasına engel teşkil edip etmediği kriterine bağlanmıştır.
Yine 5434 sayılı Kanunun mülga 45 inci maddesi ile de ilgililerin malul sayılmalarına veya ölümlerine neden olan olayın; – Vazifelerini yaptıkları sırada, – Vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden, – Kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken, – İdarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında, – İşyerinin mahiyetinden ya da çalışma konusundan kaynaklı meydana gelen kazadan, doğması halinde bu durumlar “Vazife Malullüğü” olarak tanımlanmıştır.
Yine aynı kanunun 48.maddesinde Vazife Malulü Sayılmaya Engel Haller sayılmış ve bu hallerin olmaıs durumunda vazife malullüğü hükümlerinin ilgili kamu görevlisine uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Vazife malullüğü ile ilgili başvuru Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili daire başkanlığına yine mevzuatta yer alan belgelerle başvurularak süreç başlatılır. Vazife malullüğü ile ilgili kararı Sosyal Güvenlik Kurumu verir. Olumsuz bir karar neticesinde başvurucu haklı olduğuna inanıyorsa İdari yargıda dava açma hakkına sahiptir. Saygılarla.
Alpaslan ARSLAN
Avukat-SMMM
*Sezer, Ö. (2008 ) “ Kamu Hizmetlerinde Müşteri (Vatandaş) Odaklılık: Türkiye’de Kamu Hizmeti Anlayışı Açısından Bir Değerlendirme”, ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 8, 147–171.
**Yıldırım. Ş. (2007) “Kamu Hizmetlerinde Etkinliğin ve Verimliliğin Arttırılmasında e Devletin Rolü ve Bir e Devlet Uygulaması: ‘Kimlik Paylaşım Sistemi’ Selçuk Üniversitesi, Doktora Tezi (Yayınlanmamış).